مشرق بيست ويكم تفسير آيات بيست وچهارم وبيست وپنجم وبيست وششم - تشويق بر صبر ، ذكر حق ونماز شب آيات : فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِماً أَوْ كَفُوراً وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَأَصِيلًا وَمِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَسَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا واينك در آغاز بر شكيبايى ومهيا ساختن دل براي پذيرش فرامين الهى تشويق مىكند وسپس بر بيزارى از فرمانبرى غير خويش ودر مرحلهء سوم به مداومت ومراقبت در عبادات فرامىخواند . فرمان أول به اعتبار وجود دو قوهء نظري وعملي در نفس ، شوق به استقامت‌جويى در راه احكام الهى را برمىانگيزد . فرمان دوم ، فراتر از أو رفتن وبه غير پرداختن را نهى مىكند ، همان پذيرش اوهامى كه شياطين براي أو آراسته‌اند وغالبا به دليل خستگى وواماندگى حاصل در قواى نفس است . ودر نتيجة دل را از أطاعت ( خدا ) منصرف ساخته ودر آن تصرف مىكند . چرا كه به أطاعت از كسى نزديك شده است كه وى را از أطاعت خدا وعبادتش دور مىسازد ومطلوبهاى حسى را براي أو فرآهم كرده ومىگستراند . اين است راز پناه‌خواهى از شيطان رانده‌شده . فرمود : « وچون قرآن بخوانى ، از شيطان رجيم به خدا پناه ببر » ( نحل : 98 ) وفرمود : « كساني كه پرهيزگارى مىكنند چون از شيطان وسوسه‌اى به آنها برسد ، خدا را ياد مىكنند . . . » ( أعراف : 201 ) . « آثم » ( گنهكار ) به كسى اشاره دارد كه در دل پيرو وفرمان‌بر نفس امّاره است . ولى در ظاهر دعوى مخالفت آن را دارد . ايشان همانند كه شرع ، فاسقشان مىداند . و « كفور » ناسپاسى است كه در آشكار ونهان ( بيرون ودرون ) گوش به فرمان نفس امّاره دارد . وفرمان سوم ، برانگيختن انسان است بر اداى أنواع عبادات با بيانى مشروح . بخش أول از مراتب سه‌گانه : ذكر الهى است در هنگامهء صبح وشبانگاه . واين عبادتي است مقدم بر همهء عبادات . زيرا عبادت دراصل به اين منظور مقرر شده كه خداى تعالى را بخواهى وبراي رسيدن به معرفتش در حد امكان ، دست به دامان وى گردى . وچون به طور طبيعي ، اولين مرتبهء تصديق يك چيز ، تصور اسم آن است ، ناگزير ياد كردن نام أو